|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.206. अध्यायः 206
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति भूतादिजगत्सृष्टिप्रकारनिरूपणम्॥ 1॥ तथा नारदोदितनृसिंहादिभगवत्प्रादुर्भावचरित्रनिरूपणपूर्वकं श्रीकृष्णस्य सर्वोत्तमत्वप्रतिपादनेन तद्ध्यानविधानम्॥ 2॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
युधिष्ठिर उवाच। 12-206-0x(6060)(73179)
पितामह महाप्राज्ञ पुण़्डरीकाक्षमच्युतम्।
कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम्॥ 12-206-1(73180)
नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम्।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम्॥ 12-206-2(73181)
भीष्म उवाच। 12-206-3x(6061)
श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च॥ 12-206-3(73182)
असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः।
मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत्॥ 12-206-4(73183)
`केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः।
ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः॥' 12-206-5(73184)
केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः।
पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः॥ 12-206-6(73185)
किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि।
महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर॥ 12-206-7(73186)
यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः।
श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम्॥ 12-206-8(73187)
महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः।
वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत्॥ 12-206-9(73188)
स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः।
अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः॥ 12-206-10(73189)
सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे।
सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत्॥ 12-206-11(73190)
आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम्।
स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती॥ 12-206-12(73191)
`प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम्।
अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः॥ 12-206-13(73192)
अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान्।
तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः।
लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः॥' 12-206-14(73193)
ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि।
भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत॥ 12-206-15(73194)
स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः।
ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः॥ 12-206-16(73195)
तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि।
तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः॥ 12-206-17(73196)
तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम्।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः॥ 12-206-18(73197)
तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम्॥ 12-206-19(73198)
ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान्।
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्॥ 12-206-20(73199)
मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः।
मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम्॥ 12-206-21(73200)
अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम्।
सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः॥ 12-206-22(73201)
तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत॥
प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः॥ 12-206-23(73202)
सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः।
मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः॥ 12-206-24(73203)
उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश।
ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः॥ 12-206-25(73204)
धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत॥ 12-206-26(73205)
अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः।
सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः॥ 12-206-27(73206)
इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान्।
गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन्॥ 12-206-28(73207)
आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान्।
तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः॥ 12-206-29(73208)
तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत।
दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा॥ 12-206-30(73209)
विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः।
दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत्॥ 12-206-31(73210)
`ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम्।
हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः॥ 12-206-32(73211)
अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः।
पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत्॥ 12-206-33(73212)
लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान्।
पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा॥ 12-206-34(73213)
ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर।
ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः॥ 12-206-35(73214)
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम्।
पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ॥ 12-206-36(73215)
स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः।
अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम्॥ 12-206-37(73216)
वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम्।
भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत्॥ 12-206-38(73217)
शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम्।
असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम्॥ 12-206-39(73218)
यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम्।
वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः॥ 12-206-40(73219)
यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम्।
तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम्॥ 12-206-41(73220)
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ।
संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते॥ 12-206-42(73221)
ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा।
न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप॥ 12-206-43(73222)
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप।
तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः॥ 12-206-44(73223)
एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते।
निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु॥ 12-206-45(73224)
दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव।
आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह॥ 12-206-46(73225)
उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि।
ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह॥ 12-206-47(73226)
एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम्।
बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप॥ 12-206-48(73227)
नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम्।
त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ॥ 12-206-49(73228)
ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके।
राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम्॥ 12-206-50(73229)
`ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम्।
स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही॥ 12-206-51(73230)
एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात्।
प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै॥ 12-206-52(73231)
एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम्।
हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च॥ 12-206-53(73232)
रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः।
भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः॥ 12-206-54(73233)
आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः।
सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः॥ 12-206-55(73234)
वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः।
देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः॥ 12-206-56(73235)
आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः।
अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः॥ 12-206-57(73236)
अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम्।
क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम्॥ 12-206-58(73237)
अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः।
तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम्॥ 12-206-59(73238)
तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः।
न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः॥ 12-206-60(73239)
देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः।
आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम्॥ 12-206-61(73240)
अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः।
इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः॥ 12-206-62(73241)
य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः।
भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन॥ 12-206-63(73242)
सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः।
तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः॥' 12-206-64(73243)
एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः।
एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक्॥ 12-206-65(73244)
नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप।
शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ॥ 12-206-66(73245)
एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः।
अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः॥ 12-206-67(73246)
`एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा।
एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि'॥ ॥ 12-206-68(73247)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि षडधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 206॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-206-1 कर्तारममृतं विष्णुमिति ड. थ. पाठः॥ 12-206-25 ततस्त्वरजसो दशेति ड. थ. पाठः॥ 12-206-28 द्विरदांश्च वनस्पतीनिति ड. पाठः। विशदांश्च वनस्पतीनिति ध. पाठः। इतराः कश्यपस्त्रियः। व्यजायन्त व्यजनयन्त॥ 12-206-35 शतमनन्तम्॥ 12-206-39 समवर्तिनं यमम्॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|